Belgeye göre, İranlı çocukların eğitimi amacıyla Erzurum’da bir mektep açılması yönünde resmi bir teşebbüs başlatılmış ve okulun eski kar-perdaz Mirza Ali Ekber’e ait bir hanede faaliyet göstermesi planlanmış.

Araştırmacı Taner Özdemir, girişimin yalnızca yerel bir talep olmadığını, İran sefiri tarafından Osmanlı Devleti’ne iletilen diplomatik bir rica üzerine gündeme geldiğini belirtti. Özdemir, “Talep, Erzurum Vilayeti tarafından ele alınmış; hanenin fiziki durumu ve eğitim faaliyetlerine uygunluğu değerlendirilerek Maarif Nezareti’ne sunulmuştur. Mektebin Osmanlı usul ve nizamlara uygun şekilde yürütülmesi şartıyla ruhsat verilmesi uygun görülmüştür” dedi.

Belgede, mektebin özellikle İranlı çocuklara yönelik olması planlanan bir eğitim kurumu olduğu vurgulanırken, okulun idaresi ve öğretim düzeninin Maarif Nezareti’nin gözetimi altında yürütüleceği kaydedildi. Bu durum, Osmanlı Devleti’nin diplomatik talepleri dikkate alırken resmî izin ve denetim mekanizmalarını önemsediğini gösteriyor.

Taner Özdemir, “Diplomatik bir ricayla başlayan sürecin, şehir içindeki özel bir hanenin mektebe dönüştürülmesiyle sonuçlanması, Erzurum’un sosyal, ekonomik ve kültürel katmanlarının nasıl iç içe geçtiğini ortaya koyuyor. Bu belge, diplomasi ve eğitim alanlarının günlük hayatla nasıl kesiştiğini gösteriyor” ifadelerini kullandı.

Belge, Erzurum’un İran ile olan yoğun ticari ve diplomatik ilişkilerinin eğitim hayatına da yansıdığını ve şehrin yalnızca bir sınır ve ticaret şehri değil, aynı zamanda uluslararası ilişkilerin yerel hayata sirayet ettiği bir merkez olduğunu ortaya koyuyor.