Çayın Doğu Karadeniz için stratejik bir ürün olduğuna dikkat çeken Akman, sektörün sürdürülebilirliği adına kapsamlı düzenlemelere ihtiyaç duyulduğunu söyledi.
Doğu Karadeniz’de Artvin, Rize, Trabzon ve Giresun illerinde toplam 800 bin dekar alanda çay tarımı yapıldığını belirten Akman, yaklaşık 205 bin üreticinin bu sektörden geçimini sağladığını ifade etti. 2024 yılı verilerine göre ÇAYKUR’un 784 bin ton, özel sektörün ise 660 bin ton yaş çay işlediğini ve toplam rekoltenin 1,45 milyon ton olarak gerçekleştiğini kaydetti.
Akman, “Çay, bölge ekonomisinin temel unsurudur. Tüm paydaşlar sektörün geleceği için sorumluluk almalıdır” dedi.
Kış Bakımı ve Gübreleme Uyarısı
Çay tarımında verimliliğin artırılması için kış dönemi bakım çalışmalarının önemine değinen Akman, Mart-Nisan aylarında dekara 70-80 kilogram gübre kullanılması gerektiğini belirtti. Budamanın ise 93/5096 sayılı kararname kapsamında Kasım-Mart ayları arasında yapılması gerektiğini hatırlattı.
Kaliteli sürgün elde edilmesi ve çay bahçelerinde çalılaşmanın önlenmesi için budama sürecinin titizlikle yürütülmesi gerektiğini vurgulayan Akman, bu süreçte ÇAYKUR bünyesinde teknik personelin daimi statüde istihdam edilmesinin önemine dikkat çekti.
“Derin Hasattan Kaçınılmalı”
Hasat döneminde üreticilerin bilinçli hareket etmesi gerektiğini belirten Akman, çay toplama makinelerinin yaygınlaştığını ancak derin hasattan kaçınılması gerektiğini söyledi. Derin hasadın hem kaliteyi düşürdüğünü hem de çay bahçelerinde çalılaşmaya yol açtığını ifade etti.
Hasat edilen çayın taşınmasında da yenilikçi yöntemlere ihtiyaç olduğunu belirten Akman, bölgenin zorlu coğrafi koşulları nedeniyle dron ile çay taşıma sistemlerinin geliştirilmesi gerektiğini dile getirdi.
Yeni Çay Kanunu Vurgusu
1984 yılında yürürlüğe giren 3092 sayılı Çay Kanunu’nun günümüz şartlarında yetersiz kaldığını savunan Akman, sektörün sürdürülebilirliği için yeni bir çay kanununa ihtiyaç olduğunu söyledi. Tarımın bir meslek olarak tanımlanması gerektiğini belirten Akman, çiftçilerin Bağ-Kur primlerinin devlet tarafından desteklenmesi gerektiğini ifade etti.
Kaçak çay ile taklit ve tağşiş ürünlerin Türk çayına zarar verdiğini belirten Akman, bu tür ürünlere yönelik cezaların daha caydırıcı hale getirilmesi gerektiğini kaydetti.
İklim Değişikliği ve Yeni Klon Çalışmaları
İklim değişikliğinin çay tarımı üzerindeki etkilerine de değinen Akman, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi ve ÇAYKUR’un iklim değişikliğine dayanıklı yeni çay klonları üzerinde çalışmalar yürüttüğünü aktardı. Çay bahçelerinin yenilenmesi sürecinde üreticinin desteklenmesinin büyük önem taşıdığını vurguladı.
Çay ve Turizm Entegrasyonu
Çay tarımının turizmle entegre edilmesi gerektiğini belirten Akman, çay bahçelerinde yöresel ürünlerin değerlendirilmesiyle ek gelir sağlanabileceğini ifade etti. Türk çayının tanıtımı için reklam ve bilinçlendirme çalışmalarına ağırlık verilmesi gerektiğini dile getirdi.